Waterpoort Wijck

(Waterpoort Wijck /Wiek)

Het waterpoortje in Wijck (Wiek)-Symon Mertenspoort of Koolpoort:

 

De meeste mensen die met de trein komen betreden Maastricht via Wijck uit te spreken als Wiek. Dit is één van de oudste deel van Maastricht. In het noorden van Maastricht staat nog één van de Maaspoorten. Deze Waterpoort is gebouwd in de 13e eeuw en ligt aan de Stenenwal, de poort heette oorspronkelijk de Symon Mertenspoort. Via een kleine poortdoorgang was een loskade langs de Maas bereikbaar waar belasting over de goederen op de boten werd geheven.

Bij de in Wyck verscheepte goederen bevonden zich onder meer blokken marmer en ander gesteente voor de Keizerkapel van Karel de Grote in Aken. Zij werden gedolven in de Ardennen, per schip naar Wyck vervoerd en vervolgens over de weg naar Aken gebracht.

In 1714 werd het kleine poortje vergroot en in de negentiende eeuw werd er op de poort een woning gebouwd. Het gedienstige gemeentebestuur liet de poort, of liever wat er op dat moment nog van over was, in 1890 afbreken zodat een ter plekke wonende Maastrichtse VIP (de directeur van de Société Céramique) de draai met zijn koets beter kon maken, maar werd door de Haagse overheid ernstig op de vingers getikt en verplicht de afbraak ongedaan maken.

 

'Rond 1850 werden hier nog altijd schepen gelost en geladen'.

 

Het Waterpoortje is op het nippertje 'ontsnapt' aan de afbraakwoede van wat de Franssen noemen "les maniaques de la pioch" wat zoveel betekent als de houweelmaniakken. In 1890 liet de toenmalige direkteur van de Société Céramique een kapitale woning bouwen die er overigens nog staat op een boogschot afstand naar het Zuiden aan de over van de Maas. Zo'n 'captain of industry' was in die jaren een machtige heer en hij kreeg dan ook gedaan dat 'dat ouwe ding' zou worden opgeruimd, waardoor hij een betere rijweg zou krijgen naar de stad.

 

Toen er echter op 8 mei een ingezonden stuk in de toenmalige Limburger Koerier, dat klonk als een alarmkreet. 'Mijnheer de redakteur, zo las men daarin, 'mag ik Uw aandacht vragen voor een staaltje van vandalisme dat zich op dit ogenblik in Wyck afspeelt? Doelende op de reeds aan de gang zijnde afbraak vervolgt de schrijver:

 

'Nauwelijks konden wij onze oogen geloven, toen wij heden morgen dien waren gruwel van archaelogische baldadigheid aanschouwden. Daar was een sterke ploeg werklui bezig dat 'ouwe ding' af te breken teneinde alzoo de voorstanders van behoud voor een fait accompli (voldongen feit) te stellen'.

 

De noodkreet had succes. De Stedelijke Commissie voor het Behoud van Geschiedkundige Gedenkstukken, die sedert lang geen teken van leven meer had gegeven (aldus staat te lezen in De Maasgouw van 17 mei 1890) trad in het geweer. Tengevolge van haar bemoeiingen en het daar volgende optreden van het Ministerie van Binnenlandse Zaken bogen B. en W. van Maastricht en gaven toe. Zij besloten dat het oude poortje in zijn vorige vorm hersteld zou worden. Wat de Maasgouw niet vermeld, was , dat een in de onmiddellijke nabijheid wonende bloemist, profiteerde van de gelegenheid om een partijtje stenen, die er tijdens de afbraak waren vrij gekomen, liet verhuizen naar zijn bedrijf. Daar bouwde hij er een bloemenserre van, die het uithield tot aan de recente sanering van de buurt waar in 1977 hotel 'Maastricht' (nu Crowne Plaza) verrees.

De inkomsten uit de Hoogbruggepoort te Wijk en de Symon Mertenspoort, het huidige Waterpoortje, aan de Wijkerzijde, zijn bijzonder hoog te noemen. Zij omvatten zo goed als twee derden van de totale inkomsten aan poortgeld. Ontegenzeggelijk heeft hierbij de Symon Mertenspoort een grote rol gespeeld, zodat een aanlegkade ter plaatse niet ontbroken kan hebben. Op de oudst bekende plattegrond van Maastricht uit ca. 1560 ziet men dan ook nog schepen langs de Wijker oever getekend. Waarschijnlijk heeft de aanlegkade zelfs de betekenis gehad van een overslag, getuige b.v. de Keulse wolstapel te Maastricht. Wat men ook van dit ongetwijfeld zeer interessante probleem moge denken, de betekenis van het rivierverkeer en de handelsweg door de Hoogbruggepoort naar de Landen van Overmaas en de Rijn wordt met deze cijfers nog eens opnieuw benadrukt. Het handelsverkeer te Wijk is des te opvallender, omdat de Kolenpoort, de latere O.L. Vrouwepoort, of een andere Maaspoort op de westelijke oever, waar toch ook een aanlegplaats was, zelfs niet genoemd worden onder de poorten, waaruit men inkomsten verkreeg.

Recent is het Waterpoort in ere hersteld en kan men via een trap wederom als vroeger toegang hebben tot de 'loskade' langs de Maasnaar de Maasoever lopen. Vandalisme is niet alleen van vroegere tijden maar is zeer zeker een probleem van deze tijd, ook weer hier 'men' kan nergens met zijn/haar poten van af kan blijven en zo'n monument wilt verzieken door het plakken van stickers en het spuiten van Graffiti. 'Respect voor Mien en Dien is neet mie vaan deze tied'.

Naor Bove

'We moeten Maastricht niet met de rug maar met het gezicht naar de

Maas ontwikkelen'.
Dat motto hanteerde wethouder Wim Hazeu dinsdagmiddag 29-04-2008

bij de opening van de vernieuwde omgeving van het waterpoortje in Wyck.
Onder het vestingpoortje is een trappenpartij naar het water gemaakt met

twee  plaquettes over de historie.

In de vernieuwde kademuur zijn aanhechtingspunten gemaakt om een metalen

wal te  kunnen opbouwen als de Maas buiten haar oevers dreigt te treden.


Vicevoorzitter Theo Provaas van Stichting Maastricht Vestingstad is tevreden over  het resultaat.

              

De Waterpoort heeft onlangs een gedeeltelijk nieuw uiterlijk gekregen.
De altoos een beetje shabby ogende helling naar de Maas heeft plaats gemaakt voor

een modern trappenensemble waar het goed toeven is aan de boorden van de Maas.
De renovatie was onderdeel van de aanleg van een nieuwe voorziening tegen

hoogwater. Het ontwerp van het nieuwe waterpoortje is, na aanvankelijke kritiek van

de stichtingen Maastricht Vestingstad en Menno van Coehoorn op een eerder ontwerp,

in overleg tot stand gekomen. Uitgangspunt bij de renovatie was de historische

doorgang naar de rivier.

© Caspar Cillekens; gazet De Limburger; 10-05-2008

                           

Foto boven Johannes Timmermans Foto beneden MestreechterSteerke 2014

Bron, VMG (Vrienden Maastrichtse Gevelstenen), Zicht Op Maastricht, Stichting Maastricht Vestingstad, Gemeente Maastricht, dbnl, Opa vertelt over...,Beeldbank,

PPP Simons, Blik op de Wereld, Theo Bakker.Wikipedia.Cultureel Erfgoed, Boek, Een Wandeling door Maastricht uitgegeven door Vierkant Maastricht, Monumentengids Maastricht, door Jac van den Boogard en Servè Minis,Boek HEM Dr. Pierre Ubachs en Drs. Ingrid Evers van Walburg Pers ISBN 90.5730.399.X , Monumententaal Fons van Hees uitg.Corrie Zelen ISBN 90.6280.583.3

eine terök