Kestiel Geusselt

(Kasteel Geusselt)

 

KASTEEL GEUSSELT (Borch te Goesselt)

Eertijds driedubbel omgracht riddergoed met huiskapel. Het grotendeels 17e-eeuwse (1657) kasteel ligt in het Geusseltpark in de wijk Wittevrouwenveld, in het noordoosten van de gemeente Maastricht. van dit kasteel is reeds sprake van 1381, toen Jan van den Herte het Land van Geusselt tot leen van valkenburg verhief en het geslacht Van Blitterswijk verwierf het goed aan het begin van de zestiende eeuw..Achtereenvolgens kwam het kasteel in handen van de familie Van Pallant, de paters Augustijnen te Maastricht en Jan Schellart (1660), kannunik van Sint-Servaas. Mr. Carel van Brienen, advocaat te Maastricht en tevens burgemeester en schatheffer van Amby, kwam in 1674 in bezit van Geusselt. Jonkvrouwe Albertina van Brienen huwde in 1816 met Cornelis Cramer. Hun zoon Charles voegde zijn moedersnaam aan de zijne toe; van 1846-1877 was hij burgemeester van Amby. Als maecenas speelde hij een belangrijke rol bij de totstandkoming van de kerk. Naar hem werd ook een straat vernoemd. Na zijn overlijden in 1888 kwam het kasteel in handen van den gebroeders Jurgens, mevrouw Van Oppen-Boots en de weduwe Peperkamp-Van Aelst.

De hoofdbouw dateert uit ca. 1620 en bestond toen uit een rechthoekig bouwblok, waarvan de muren opgetrokken waren uit speklagen en de vensters met kloosterkozijnen gevuld.
In de middenas stond een torenuitbouw die waarschijnlijk als traptoren dienst deed.
In 1657 wordt het kasteel grondig verbouwd.
De toegang werd verplaatst naar de toren, die toen met gebeeldhouwde mergeldecoraties werd versierd.
Ter hoogte van de eerste verdieping zit in de toren een ovaal venster waaronder een gebeeldhouwde mergelstenen omlijsting is geplaatst.
Hierboven bevindt zich een vlakke zonnewijzersteen en een cartouche met het opschrift
ANNO-1657-RECTE ET FORTITER (Deugdzaam en Moedig).In de toren bevindt zich een vroeg 18de-eeuws uurwerk van een onbekende maker.
De zijvleugels aan weerszijden van de toren zijn pas rond 1800 toegevoegd.
Aan de voorzijde is rond 1830 over de gracht een kleine bakstenen brug geslagen.
Aan de zuidzijde zijn twee oudere wapenstenen opgenomen met de wapens van de families Descaillon en Lemaire.
Bij de gemeentelijke herindeling van 1920 werd het Geusseltgebied toegevoegd aan het grondgebied van de gemeente Maastricht.

In 1954 kocht de gemeente Maastricht het kasteel en werd het gerestaureerd, waarbij enkele bijgebouwen werden gesloopt. De laatste verbouwing, uitgevoerd in 1996/97, zorgde ervoor dat het geheel in z’n oorsprong werd teruggebracht. De continue veranderende omgevingsfactoren ten spijt, staat het er te stralen, solitair en onveranderlijk. De toren, met z’n fraaie vroeg-achttiende eeuws uurwerk met opvallende rode wijzerplaat, torent uit boven de omgeving en is op afstand te zien.

Foto's van Beeldbank: Kasteel de Geuselt in 1962

Recente gebruikers waren een makelaar, Monumentenzorg Limburg en de groep Avenue2 (de bouwers van de A2-tunnel Maastricht).die het kasteel in 1954 in eigendom kreeg. Het sterk verwaarloosde gebouw werd in1997 door de Limburgse Monumenten Stichting gerestaureerd.

Waar komt de naam Geusselt vandaan ?

Het Kasteel heeft in de loop der eeuwen een aantal namen gekend, zoals: Borch te Goesselt, Goisselt, Gusselt, Gijssel, Guesselt en tot slot Geusselt. Deze namen zijn waarschijnlijk afgeleid van het werkwoord 'goysen' hetgeen stromen of gutsen betekent. Het Kasteel was vroeger door moerassen en water omgeven en lag in het stroomgebied van de Kanjel en de Geul. In 1790 maakte Carolus Ludovicus J. B. van Brienen, heer van Geusselt, melding dat gedurende de jaren 1748 tot 1755 het gebied elk jaar overstroomde. Tijdens langdurige regenperiodes kwam water af van de heuvels van Berg & Terblijt en Bemelen, terwijl in de winterseizoenen de Maas menigmaal buiten haar oevers trad.

Het associëren met stromend water lag dus voor de hand, vandaar de naam Geusselt !!!

Al met al is Kasteel Geusselt een mooi kasteel met een woonoppervlakte van 650 m², een inhoud van 2500 m³ en een perceel oppervlak van 2200 m²

 

naor bove

Foto's MestreechterSteerke 2003 en 2005  
   

Bron website: Limburgse Kastelen, Wikipedia, Rijksmonumenten, Geusseltpark,  St. Historische Reeks Maastricht, Wigo

Bron: historisch Encyclopedie Maastricht, Dr.Pierre Ubachs/Drs.Ingrid Evers. ISBN 90.5730.399.X, Maastrichtse Monumenten Taal, Fons van Hees CZ uitgeverij  Corrie Zelen ISBN 90-6280-583-3

Foto’s John Kerkhofs (muv zwartwit), Beeldbank,

eine terök