Navogrotten Cannerberg

(NAVO Hoofdkwartier Boschberg/Boschbergroeve/Cannerberg)

Navogrotten Boschberg-Cannerberg

De Navogrotten nabij Canne (B) ligt net voor de grens op Nederlands grondgebied.

Dit is een overblijfsel van de ‘Koude oorlog’, de Koude oorlog duurde van 1954 – 1993. Vanaf 15 april 1954 werd de groeve  Boschberg-Boschberggroeve-Cannerberg door het toenmalige Ministerie van Oorlog gehuurd van St. Limburgs Landschap, Freule Louise E.M. Poswick (eigenaresse tot 1947 van Chateau Neercanne en de Paters Jezuïeten Maastricht)  voor een periode van 50 jaar. De Duitsers hadden de vloer van de mergelgroeve reeds met beton verhard en elektrische verlichting aangebracht. De middelste gang wordt de ‘Mainstreet’ genoemd, de gangen zijn volgens tegen de klok in naar de letters van het Navo alfabet benoemd (Alpha t/m Golf street), de kantoren zijn genummerd van laag naar hoog, beginnend bij 1 Mainstreet enz. In 1955 werd er een interim-oorlogshoofdkwartier in gevestigd, vanaf 17 februari 1956 kreeg men de status ‘ultrageheim’. Als gevolg van de bouw van het ‘IJzeren gordijn’ kreeg de bunker van 1 juli 1963 ook in vredestijd permanente bezetting, er waren overdag tussen de 300 en 400 Nederlandse, Belgische, Duitse, Engelse en Amerikaanse militairen actief, ’s nachts daalde dit aantal tot 40 personen.

De bunker werd via een verwarmingssysteem, airconditioning een constante temperatuur van 18 graden Celsius. Men had een onafhankelijke watervoorziening en scheepsdieselmotoren werden als aggregaten gebruikt om bij stroomstoring te zorgen voor voldoende elektriciteit. In de berg is een overdruk aanwezig om aanval via nucleaire, biologische en/of chemische aanslag de gevaarlijke stoffen buiten te houden. De ingang had een speciale douchesluis en de toegangsdeuren en gangen waren bestand tegen de drukgolf van een explosie. De berg heeft een diepte van 50 meter onder de grond, het oppervlakte bedraagt ca 6.75 hectare en heef 8 km aan gangen met 400 kantoren, 51 toiletten, 31 urinoirs, 27 douches en 75 wasbakken. Voor de verlichting zorgen de 4482 TL-lampen, verder waren er 2 restaurants waaronder een zelfbedieningsrestaurant voor 600 maaltijden, een kapsalon en 3 holes golfbaan met kunstgras voor de ontspanning. In 1991 bleek er na een meting van 10 luchtmonsters dat de lucht sterk verontreinigd was door asbestvezels wat leidde tot de conclusie dat er sprake was van een ernstige gezondheidsrisico’s , de geplande sluiting was eind 1994, het Ministerie van Defensie en de NAVO besloten dat de Cannerberg tot die datum in gebruik zou blijven. Door het einde van de ‘Koude oorlog’ werd de Cannerberg echter al in 1992 gesloten. Het bondgenootschap verliet de Cannerberg in 1993.

Van 2003 tot 24 januari 2012 is de Cannerberg iov het Nederlandse Ministerie van Defensie voor 40 miljoen euro gesaneerd en heeft men in een 7 jarige durende operatie het complex vrijgemaakt van asbestvezels. Het complex is hierbij bijna helemaal gestript. Verlaagde plafonds inclusief leidingen zijn verwijderd, van de mergelmuren en plafonds zijn de asbestvezels afgekrabd. Dit alles leidde tot een berg afval van 10.000 – 14.000 kubieke meter. Deze was op 16 verschillende locaties opgeslagen en werd niet afgevoerd om spionage tegen te gaan. Ook was er vervuiling van olie doorgedrongen in lagen onder het complex, deze lagen zijn tot 13 meter diep afgegraven.  In totaal werd er 9,3 miljoen kilo asbesthoudend materiaal en 2,9 miljoen kilo met olie verontreinigd mergel afgevoerd. Op 24 januari 2012 heeft de Defensie de Cannerberg weer teruggeven aan St. Limburgs Landschap, vanaf september 2013 is het mogelijk om een excursie te maken. 

De cijfers die ik heb gevonden op Wikipedia en de cijfers die worden gegeven middels de gidsen van de St. Limburgs Landschap lopen wat uiteen. Leuk is nog om te vermelden dat iedereen een pasje had en navenant de kleur aan de achterzijde had je toegang tot bepaalde gebieden in het complex.

Persoonlijk heb ik het als volgt beleefd:

Deze week was de ter gelegenheid dat het 25 jaar geleden was dat de Defensie de 'berg/groeve' heeft teruggegeven aan St.Limburgs Landshap  en deze stelde het complex in de Cannerberg enkele dagen open om te bezoeken, niet wetend wat met te wachten stond heb ik eea opgezocht en het zag er veelbelovend uit, dus datum en tijd geprikt en erheen. Aangekomen was het een drukte van belang, kon ook niet anders, traditioneel hebben de mensen de dagen tussen kerst en nieuwjaar vrij en voeg daar het slechte weer bij, dan wilt een mens het liefste binnen zijn. Aan het einde van de 2e WO wilde de Duitsers de mergelgrotten in Valkenburg en Maastricht gebruiken om oa vliegtuig motoren, boordwapens, munitie, tl-buizen te produceren maar ook voor opslag, in de Cannerberg wilde men een assemblagefabriek maken om de V1 het eerste onbemande straalvliegtuig ter wereld te produceren. Er zijn in de 2e WO meer dan 30.000 V1’s geproduceerd, het merendeel is vanuit Nederland afgeschoten. De Duitsers maakte gebruik van de tramlijn van Maastricht naar België en maakte een aftakking speciaal voor hun transporttreinen. Gelukkig is er nooit één V1 afgemonteerd, men is hals over kop vertrokken toen onze bevrijders in 1944 naderden.

Via een imposante entree kom je in de voorruimtes van het complex, hier was een overzichtelijke expositie. De cijfers die bij Wikipedia vermeld staan wijken een beetje af met de cijfers die in het complex worden aangegeven. De ruimtes geven toegang tot de werkelijke entree, die je kon bereiken door een draaipoort met dikke tralies die je leidde tot de portier, daar werd je voorzien van een pasje met op de achterkant een bepaalde kleur, deze kleur gaf aan in welk gedeelte je kon/mocht komen.
In de portiersloge hangt een kaart van het gangenstelsel met de desbetreffende kleuren, er hangt ook een kast met tientallen sleutels, allemaal gelabeld met ook weer de kleuren, de klok aan de muur is blijven steken op 04.42 uur.

Er staan enkele deuren met cijfersloten opgesteld die door het hele complex zaten en die nu overal verwijderd zijn. Het ziet er allemaal even verzorgd uit. Na deze expositie bezocht te hebben zijn we gaan aansluiten om met de rondleiding te beginnen. De hele gang stond vol mensen en de man van St. Landschap Limburg zei dat we nog een uur moesten wachten voordat we mee konden met de rondleiding.
St. Limburgs Landschap had op zoveel toeloop niet gerekend en had nog snel enkele gidsen opgeroepen. Na een klein half uur konden we dan met de laatste groep mee. Door een overgrote kluisdeur kwamen we in het complex met Straatnamen in het Engels (NATO ALFABET) en veel afkortingen. De bewegwijzering waren in de jaren vijftig met kopnagels in de mergel geslagen, later werden emaillen borden aangebracht. Alles was gestript en de muren waren afgekrabd, de gids melde dat alle afval inclusief papierafval die eerst in de shredder gingen en vervolgens nat gemaakt zodra er een pap ontstond die overal werd opgeslagen, niets mocht het complex verlaten. In het totaal waren 16 ‘illegale stortplaatsen’, men was geheel zelfvoorzienend, de berg bereikt een diepte van 50 meter onder de grond, het oppervlakte bedraagt ca 6.75 hectare en heeft 8 km aan gangen met 400 kantoren, 51 toiletten, 31 urinoirs, 27 douches en 75 wasbakken. Voor de verlichting zorgen de 4482 TL-lampen, verder waren er 2 restaurants waaronder een zelfbedieningsrestaurant voor 600 maaltijden, een kapsalon en 3 holes golfbaan met kunstgras voor de ontspanning. Als het restaurant gesloten was kon men frisdrank ‘trekken’ uit de drankautomaat, wel moest er met Belgische Francs betaald worden, De Cannerberg behoorden bij Tongeren (B), de Tapijnkazerne was onderdeel van Afcent Brunssum. De gids vertelde dat een derde van de gangen toegankelijk was. De kosten voor een constante temperatuur en luchtvochtigheid te garanderen was destijds 40.000 gulden per week. De omgeving wist wel dat er iets was, maar ze wisten niet wat. Tweemaal heeft de Minister van Defensie moeten uitleggen dat er geen atoomwapens gelegerd waren in de Cannerberg. In de omgeving wist men wel te vertellen dat er vaak frites gegeten werd, dat roken ze via de afvoerkanalen van het complex. Over de afvoerkanalen die zo’n 40 meter lang zijn werden huisjes gebouwd die weer werden bedekt met groen waardoor ze vanuit de lucht onzichtbaar waren. De machinekamer was wel nog ‘intact’ hier staan de 3 aggregaten opgesteld die speciaal gemaakt zijn voor het complex, het zijn geen scheepsaggregaten zoals bij Wikipedia vermeld staan, als deze startte dan voelde je de hele berg trillen, het zijn nu industriële monumenten en zullen er altijd blijven staan. In de ruimte ernaast staan tanks voor de benodigde diesel die ieder 21.000 liter kon bevatten, de diesel werd aangevoerd door leidingen vanuit de ingang..
Op de diepste punt in het complex bevindt zich nog een kleiner afgesloten ruimte, hier mochten alleen bepaalde mensen in die er werkte of aanwezig moesten zijn, in deze ruimte 'de bunker' genaamd werd het luchtverkeer in de gaten gehouden. De soldaten 'Plotters' (bedankt John Quadvlieg) die hier dienst deden schreven in spiegelschrift de bewegingen van het vliegverkeer op een groot plexiglas scherm. De ingang was afgesloten van vloer tot plafond met ijzeren tralies, in de portierruimte hing een foto met voorbeelden van Russen, de zgn SOXMISLIJST, dit is een lijst van van foto’s van voorbeelden van Russen, men had een lijst waar men op moest letten, hoeveel personen zijn er, man/vrouw/kind wat deden ze, enz. Eigenlijk is de SOXMIS een onopvallend niet-militair Sovjetvoertuig (auto of motor) dat voor (open) militaire spionagedoeleinden werd gebruikt in het Westen gedurende de periode van de Koude Oorlog tot aan de val van de Berlijnse Muur. Voor SOXMIS werd vaak de afkorting voor Soviet Exchange Mission gebruikt; de officiële naam was echter Soviet Forces Military Liaison Mission (SFMLM)..

Veel was er niet (meer) te zien, alles was weggehaald om de geheimhouding te waarborgen, de rest is gesloopt bij de 10 jaar durende sanering. De muren zijn allemaal afgekrabd door mannen in de bekende witte pakken. Het plafond en alle leidingen zijn verwijderd. Je krijgt wel een globale indruk hoe het geweest moet zijn, de gids verteld het verhaal en met een beetje fantasie kom je wel een heel eind. Toch een stukje Nederlandse geschiedenis beleeft.

Als u de door mij gemaakte foto's wilt bekijken, klikt u eenvoudig HIER of op de camera.

Bron: Wikipedia, Poster Soxmis, St.Limburgs Landschap, Foto's MestreechterSteerke.

Naor Bove

 Eine terök