Jezu´etenberg

(Jezu´etenberg een klein museum in de grotten)

 

Jezu´etenberg

Ik was in de gelegenheid als lid van de oudste Ontspanningsvereniging van Nederland 'De Bobbel' om de Jezu´etenberg in Maastricht te bezoeken, in de vroegere jaren werden er ook vergaderingen van 'De Bobbel' gehouden in de berg. Helaas door verval en instortingsgevaar is dat gedeelte niet meer te bezoeken. Prachtig en tegelijkertijd liepen me de rillingen over mijn rug toen ik de namen en handtekening van mijn opa en vader zag staan in het mergel. Geeft nog een extra dimensie om zelf dan ook lid te zijn van de De Bobbel de Oudste Ontspaningsvereniging van Nederland. 

In de 19e en 20e eeuw hebben Jezu´eten uit een klooster in Maastricht van een gewone kalksteengroeve een uniek werkstuk gemaakt dat zeker een bezoek waard is.  De Jezu´eten bezochten jarenlang iedere woensdag de groeve om hun kunstwerken in de berg uit te kappen, volgens onze gids 'Rob' moesten op woensdag de Jezu´eten het klooster verlaten omdat er werd gepoetst. Het resultaat is een uniek onderaards museum in de Cannerberg dat sinds 1996 beschermd rijksmonument is

Vlakbij Canne een dorpje in BelgiŰ, bevindt zich ÚÚn schitterende kalksteengroeve, de Jezu´etenberg. Het begin van de ontginning van de Fallenberggroeve ligt al weer vele eeuwen terug toen men de kalksteen gebruikte als bouwsteen. Dat zich in het gangenstelsel nu een onderaards museum bevindt is te danken aan de Paters Jezu´eten uit Maastricht. Tussen 1860 en 1960 trokken studenten in de Filosofie en de Theologie de groeve in om er ontspanning te zoeken naast de studie. Alles wat de Jezu´eten deden en maakte, zoals de talloze tekeningen in houtskool en kleur plus een plattegrond werd gedetailleerd vastgelegd. Naast de tekeningen werd ook een groot aantal reliŰfs en beelden uitgehakt in de mergelwanden. In totaal ongeveer 400 stukken waarvan er nog zo'n 330 te bezichtigen zijn. Na het vertrek van de Jezu´eten uit Maastricht werd het beheer en onderhoud van de groeve in 1968 overgedragen aan de Stichting Jezu´etenberg.

Het geheel beslaat een oppervlakte van ca 6 hectare waarvan 6 km toegankelijk is. Als men een aantal jaren in de groeve had gewerkt mocht men een silhouet van zijn hoofd tekenen in de wand, (217 van de ruim 400 hebben dit volbracht) de kunstwerken zijn allemaal voorzien van een handtekening, als de Jezu´et later nogmaals terugkwam mocht deze nogmaals zijn handtekening zetten onder zijn kunstwerk. Naast de serieuze kunstwerken zijn her en der ook kunstwerken met een knipoog geplaatst, zoals de grap van iemand die tegen de winnaar van de zwemtocht over het kanaal zei 'hoezo gezwommen, gaat er geen boot' ! Tevens is er de ĹBommelkamerĺ, dat is een soort kantine met keuken, stromend water en grote lange tafels met aan de ene kant Olivier B Bommel getekend en aan de andere kant Tom Poes, hier gaat het verhaal over dat een Jezu´et genaamd Olivier Bommel de tekening had gemaakt op een van de muren, dhr.Toonder die de Jezu´etenberg bezocht zag deze en vroeg of hij deze mocht gebruiken. Later is Tom Poes aan de andere kant erbij geschilderd. (Waarheidsgehalte weet ik niet). De bergwerkers die de gangen hebben uitgehouwen, begonnen te zagen aan ÚÚn kant van de berg en haalde het puin eruit vervolgens werden blokken gezaagd en de laatste kant werd gebroken, de bergwerkers hadden carbidlampen maar konden deze niet gebruiken bij de bovenste laag van de blokken, hierop namen ze een bordje met wat kaarsvet en staken deze aan, zo hadden ze toch nog wat licht om bij te werken. Overal in de berg zie je dan ook zwarte vlekken tegen het plafond van deze pitjes. Het puin werd weggevoerd door paard en wagen of het puin werd gebruikt als opvulling, de nieuwe bodem. De persoonlijke spullen zoals ook de boterhammen werden bewaard in grote koffieblikken, dit om te voorkomen dat de vocht vrij spel had op hun goederen en etenswaren.

Vanaf 1904 is de Jezu´etenberg afgesloten om de vernielingen van de kunststukken tegen te gaan, er zijn nogal wat kunstwerken kapot gemaakt, zoals de buste van Koningin Wilhelmina in haar jonge jaren die gemaakt was in 1898 werd in hetzelfde jaar vernield, deze was jammer genoeg niet te herstellen. Ook is er een tekening gemaakt door Pierre Kemp, die in 1915 een grote houtskooltekening heeft gemaakt. De tekening is gesigneerd P. Kemp en gedateerd op: 17 juni en 13 augustus 1915.

Beetje ondeugend is ÚÚn van de 'kunst'werken van de Jezu´eten die Sneeuwwitje en de zeven dwergen voorstelt. Een rel was geboren, de dwergen keken namelijk onder de rok van Sneeuwwitje en dat kon natuurlijk niet. Pas na tussenkomst en beoordeling van een Jezu´et met een hoge raad die naar het beeld kwam kijken besloot nadat hij een tijdje heeft staan te kijken dat er 'niets te zien was'. Het beeld mocht dus blijven staan. Schitterend verhaal verteld door onze gids Rob.

De Jezu´eten hadden alle nationaliteiten en dat weerspiegeld zich in de kunstwerken, zoals het rijkswapen van IndonesiŰ, het wapen van Hongarije en landkaarten van diverse gebieden waar men missies uitvoerde.  Of bij de oude ingang waar twee machtige Cherubs die uit de mergel zijn gesneden, de Franse vestingstad Vauban die uit de vloer is gesneden is uniek, je krijgt zo een driedimensionale voorbeeld van de ideale vestingstad, Maastricht heeft hiervan enkele overgenomen. Behoorlijk indrukwekkend voor mij was het Alhambra, deze is compleet met vijver en fontein door ca 30 jezu´eten nagemaakt en voorzien van een tekstregel die van het begin tot het vol is geschreven, in het begin opeen gepakt en hoe verder naar het eind hoe meer afstand tussen de letters om goed uit te komen.

In de groeve heerst een constante temperatuur van 10 graden Celsius bij een luchtvochtigheid van 98%. Hierdoor zal alles altijd worden bewaard behalve als het door mensenhand zou worden vernietigd.

Plattegrond van de Jezu´etenberg te vinden op blz 9

van de door Provincie Limburg uitgegeven PDF document

'Besluit van de Gedeputeerde Staten van Limburg'

Mijnbouwwet Vergunning artikel 151

Mijnbouwbesluit Jezu´etenberg te Maastricht.

Stichting Jezu´tenberg Zaaknummer 2013-0622.

Klik op de tekening om het PDF Document te downloaden.

Een impressie van Harrie Kerckhoffs over een rondleiding in de Jezu´etenberg te Maastricht. Filmpje is geplaatst op 27-01-2015 op YouTube.

Klik op de foto of HIER om naar het filmpje te gaan.

Een impressie van 't MestreechterSteerke over het bezoek van de Bobbel en zijn leden aan de Jezu´etenberg te Maastricht. Filmpje geplaatst op 27-09-2017 op YouTube.

Klik op de foto of HIER om naar het filmpje te gaan.

Van links naar rechts de Twee Poortwachters de Cherubs, Enkele silouetten van de Jezu´eten en het 'kunstwerk' Sneeuwitje en de Zeven Dwergen

Artikelen:

Artikel 'Monnikenwerk in de Jezu´etenberg' van de Volkskrant door Jos Klaassen geplaatst op 29-09-2001 kunt u HIER lezen.

Artikel van jaarboek 2016 van het Reynaert genootschap met tekeningen en foto's kunt u HIER lezen.

Naor Bove

Bron: Website Stichting Jezu´etenberg, Wikipedia , Artikel Volkskrant door Jos Klaassen, Blog Pierre Kemp, , Foto's MestreechterSteerke

eine ter÷k